Đánh giá lequocthai.com:
Khi nhà cửa và cuộc sống ngập tràn thiết bị thông minh, trợ lý ảo và chatbot chạy AI, một làn sóng phản kháng đang dâng cao.
Được gọi là “lối sống thuần tự nhiên” (analog lifestyle), đây không phải là một đợt “cai nghiện” kỹ thuật số ngắn hạn. Nó là một nỗ lực chủ động sống chậm lại, tìm kiếm những cách thức hữu hình để hoàn thành công việc hàng ngày và giải trí, nhất là khi các nền tảng AI sinh thành ngày càng làm thay chúng ta suy nghĩ và hành động.
Khó có thể định lượng chính xác mức độ phổ biến của hiện tượng này, nhưng một số sở thích thủ công truyền thống đang bùng nổ trở lại. Tập đoàn Michael’s chuyên đồ thủ công và mỹ thuật là một minh chứng: Theo đại diện công ty điều hành hơn 1.300 cửa hàng tại Bắc Mỹ này, lượt tìm kiếm “sở thích thuần tự nhiên” trên website của họ đã tăng 136% trong nửa năm qua. Doanh số bán các bộ dụng cụ thủ công có hướng dẫn tăng 86% trong năm 2025, và dự kiến sẽ tăng thêm 30-40% trong năm nay.
Riêng lượt tìm kiếm bộ dụng cụ đan len – một trong những thú vui “cổ điển” được yêu thích – đã tăng tới 1.200% trong năm 2025. Bà Stacey Shively, Giám đốc mua hàng của Michael’s, cho CNN biết công ty có kế hoạch dành nhiều diện tích hơn trong cửa hàng cho nguyên liệu đan.
Theo bà Shively, ngày càng nhiều người xem hoạt động thủ công như một liệu pháp cho sức khỏe tinh thần, giúp họ tránh xa thói quen “doomscrolling” (lướt tin tiêu cực liên tục), đặc biệt là sau đại dịch Covid-19.
“Tôi thực sự nghĩ đây là một sự thay đổi văn hóa rất lớn đang diễn ra ngay lúc này,” bà nói thêm.
Được truyền cảm hứng từ xu hướng này, tôi quyết định tự mình trải nghiệm. Trong 48 giờ, tôi sống như thể đang ở thập niên 90.
Nghe thì có vẻ dễ dàng: chỉ cần ngắt kết nối trong hai ngày. Với hầu hết mọi người, có lẽ là vậy. Còn với tôi, điều đó đồng nghĩa với việc tạm biệt ba chiếc iPhone, một máy MacBook, hai màn hình máy tính để bàn cỡ lớn, một chiếc Kindle, một chiếc Alexa — và cả bản năng “lướt” qua lại giữa các thiết bị vốn có của thế hệ Gen-Z.
‘Về bản chất, tôi là người bài AI’
Trước khi bắt đầu hành trình, tôi đã trò chuyện với những người sống “thuần tự nhiên” thường xuyên để lấy cảm hứng. Nếu muốn liên lạc với Shaughnessy Barker, 25 tuổi, ở Penticton, British Columbia, bạn sẽ phải gọi vào số điện thoại cố định của cô.
Giống như nhiều thiếu niên vào những năm 2010, Barker lần đầu tiếp cận internet qua cộng đồng “stan Twitter” của nhóm nhạc One Direction. Nhưng cô chia sẻ, khi trưởng thành, “mọi thứ trên internet đều nhằm mục đích kiếm lợi nhuận và không còn gì thuần túy là giải trí nữa.”
Việc chuyển sang lối sống thuần tự nhiên không quá khó với Barker, người tự nhận mình “về bản chất là người bài AI”. Cô lớn lên cùng radio và đĩa than, và sở hữu một bộ sưu tập phong phú băng cối, DVD, băng VHS và đĩa nhựa. Cô tổ chức các buổi tối làm thủ công và uống rượu không công nghệ, viết ghi chú tay và đặt giới hạn thời gian dùng máy tính.
Bước chuyển lớn nhất đến khi Barker mua một bộ chuyển đổi để dùng điện thoại bàn ở nhà và tải một ứng dụng “điện thoại ngốc” (dumb phone) khi ra ngoài.
Cô nói với bạn bè: “Nếu muốn liên lạc với tôi, hãy gọi điện hoặc viết thư.”
Nhưng ngay cả với Barker, việc hoàn toàn ngắt kết nối ngày càng khó. Ví dụ, cách duy nhất để cô quảng bá cho cửa hàng đồ cổ hoặc “câu lạc bộ viết thư tay” của mình vẫn là thông qua internet.
“Tôi giống như một nghịch lý biết đi khi nói rằng: ‘Tôi muốn rời xa điện thoại, và tôi sẽ làm video TikTok về điều đó,’” Barker chia sẻ.
Sống ‘thuần tự nhiên’ thực chất là gì?
Những người theo đuổi lối sống này cảm thấy chán ngán với việc “doomscrolling” và những nội dung rác rưởi được tạo bởi AI, hoặc đơn giản là bực bội vì ChatGPT và các công cụ AI sinh thành khác đang dần thay thế tư duy và sáng tạo của con người.
“Nội dung AI chất lượng thấp thực sự rất mệt mỏi, cả về mặt hành động phải xem chúng lẫn thực tế là chúng quá lặp đi lặp lại và thiếu tính nguyên bản,” Avriel Epps, một nhà nghiên cứu AI và trợ lý giáo sư tại Đại học California Riverside, nhận định.
Lối sống này không có nghĩa là từ bỏ hoàn toàn công nghệ, và những người tham gia cũng không tuyên bố họ chống lại nó. Nhiều người chỉ đơn giản tiếp nhận một phần của lối sống này: thay Spotify và tính năng phát nhạc ngẫu nhiên chạy AI bằng một chiếc iPod cũ; thay vì chụp hàng trăm bức ảnh cùng một kiểu, hãy chậm lại và chụp một tấm ảnh phim có thể cầm trên tay. Ngay cả những hành động nhỏ như mua một chiếc đồng hồ báo thức cơ học cũng có thể mang lại cảm giác tự do.
“Sống thuần tự nhiên không nhất thiết là cắt đứt bản thân khỏi thông tin trên internet, mà đúng hơn là cắt internet khỏi thông tin về tôi,” Epps nói. Cô gần đây đã rời khỏi hệ sinh thái ứng dụng của Google và thực hiện những ngày Chủ nhật không dùng màn hình.
Liệu có phải tất cả chỉ là ‘màu mè’?
Buổi sáng đầu tiên ngoại tuyến của tôi khá suôn sẻ. Tôi thức dậy tự nhiên dưới ánh nắng, và hóa thân thành một “lifestyle influencer”: viết nhật ký, mở một cuốn “Đồi gió hú” bản cũ và chuẩn bị xong trong nửa thời gian thường lệ. Tôi không kịp tìm mua một chiếi iPod hay đầu phát VHS cũ, nên phải dựa vào việc làm thủ công và đọc sách để giết thời gian.
Vấn đề lớn nhất của tôi là cảm giác mình đang “diễn” một vở kịch.
Tôi đang viết bài này cho một tòa soạn kỹ thuật số và trò chuyện với những người tôi tìm thấy trên mạng xã hội. Tôi cũng chọn những thay thế dễ dàng nhất cho cuộc sống số: tôi biết viết danh sách mua sắm ra giấy thì dễ hơn nhiều so với việc không bao giờ gọi FaceTime cho gia đình nữa.
Tuy nhiên, trong chuyến đi bộ không công nghệ đến văn phòng, tôi nhận thấy có khá nhiều người cũng không dán mắt vào màn hình. Thường thì tôi sẽ tránh những khách du lịch đang ngước nhìn các tòa nhà chọc trời, nhưng lần này tôi đã theo ánh mắt họ. Vào một ngày trời trong, Tòa nhà Empire State thực sự trông rất hùng vĩ.
Khi tham gia nhóm đan len hàng tuần tại một thư viện ở Brooklyn trong hai ngày thử thách, những phụ nữ ở mọi lứa tuổi đang trao đổi mẹo đan và ý tưởng phối màu — hoàn toàn không có màn hình. Trong căn phòng ấm cúng với khoảng 20 người, ai cũng chia sẻ rằng họ dùng thời gian đan len như một cách giải tỏa căng thẳng.
“Đan len cho bạn một việc gì đó để làm bằng tay, vì vậy bạn không dán mắt vào điện thoại,” Tanya Nguyen, một người đan thường xuyên tại sự kiện, cho biết.
Ngày hôm đó đã giải phóng cho tôi nhiều phút rảnh rỗi để cuối cùng đọc xong “Đồi gió hú”, gửi tấm bưu thiếp cho đứa em họ 8 tuổi, và biết đâu, sau khoảng chục buổi học đan nữa, sẽ hoàn thành được chiếc khăn quàng cổ. Tôi cảm thấy mình đã hoàn thành được điều gì đó ngoài công việc và màn hình sáng chói.
Giống như rất nhiều người thuộc thế hệ mình, có vẻ tôi chỉ cần một xu hướng TikTok nói rằng “hãy làm điều đó” là đủ để bắt tay vào hành động.
Tags: analog lifestyle, phản kháng AI, sống chậm
